Một số lưu ý khi kiểm sát việc lập hồ sơ đề nghị đặc xá tại các cơ sở giam giữ phậm nhân

Ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định số 758/QĐ-CTN về đặc xá năm 2024 thể hiện rõ chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước đối với phạm nhân, người tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đủ điều kiện và trong các trường hợp đặc biệt. Để thực hiện quyết định nêu trên, các cơ sở giam giữ phạm nhân phải tổ chức lập hồ sơ đề nghị đặc xá cho các phạm nhân đủ điều kiện, đồng thời Viện kiểm sát nhân dân phải tổ chức kiểm sát việc lập hồ sơđề nghị đặc xá của các cơ sở giam giữ phạm nhân bảo đảm đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, Kiểm sát viên được phân công nhiệm vụ phải lưu ý một số nội dung sau:
Trước hết phải nghiên cứu sâu kỹ Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đặc xá năm 2024và Hướng dẫn số 88/HD-HĐTVĐX ngày 02/8/2024 của Hội đồng tư vấn đặc xá về việc triển khai Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đặc xá năm 2024. Đồng thời tiếp tục nghiên cứu Luật Đặc xá năm 2018, Nghị định số 52/2019/NĐ-CP ngày 14/6/2019 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đặc xá. Tiếp đó, nghiên cứu Văn bản số 3397/VKSTC-V8 ngày 08/8/2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc triển khai thi hành Quyết địnhsố 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đặc xá năm 2024.
Khi kiểm sát trực tiếp tại các cơ sở giam giữ phạm nhân cần xác định rõ: Các biện pháp phổ biến, tuyên truyền Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đặc xá năm 2024và Hướng dẫn số 88/HD-HĐTVĐX ngày 02/8/2024 của Hội đồng tư vấn đặc xá về việc triển khai Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đặc xá năm 2024; việc niêm yết, phổ biến cho người đang chấp hành án phạt tù; việc thành lập Hội đồng xét, đề nghị đặc xá để triển khai quyết định về đặc xá; Việc tổ chức cho phạm nhânviết đơn đề nghị đặc xá và bản cam kết? Việc tổ chức cho tổ, đội phạm nhân họp giới thiệu phạm nhân có đủ điều kiện đề nghị đặc xá, để bình xét, bỏ phiếu kín? Việc rà soát, lập danh sách và hồ sơ người đủ điều kiện đề nghị đặc xá theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 52/2019/NĐ-CP ngày 14/6/2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đặc xá. Kết quả ban đầu? Tổng số đơn thưliên quan đến đặc xá của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, công dân đề nghị xét đặc xá? Trong đó: Số đủ điều kiện đặc xá? Số không đủ điều kiện đặc xá? Kết quả giải quyết, trả lời?
Xác định số phạm nhân không đủ điều kiện đề nghị đặc xá do chưa đủ chưa đủ điều kiện về thời gian chấp hành hình phạt tù; Số đủ điều kiện về thời gian chấp hành án nhưng không đủ điều kiện về xếp loại chấp hành án phạt tù: Số đủ điều kiện về thời gian chấp hành án, đủ điều kiện về xếp loại chấp hành án phạt tù nhưng chưa bồi thường dân sự, án phí, tiền phạt…: Các trường hợp không được đề nghị đặc xá theo quy định tại Điều 12 Luật Đặc xá và Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2024...
Xác định tổng số phạm nhân đủ điều kiện đề nghị đặc xá, trong đó:Số phạm nhân đã chấp hành đủ điều kiện về thời gian; Đối tượng có tình tiết ưu tiên theo quy định của Quyết định số 758/QĐ-CTN ngày 30/7/2024 của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2024; Phân tích số phạm nhân đề nghị đặc xá đã thi hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác; Phân tích số phạm nhân đã thi hành xong một phần hình phạt bổ sung là phạt tiền, bồi thường thiệt hại, án phí hoặc nghĩa vụ dân sự khác.
Khi nghiên cứu và xác định phạm nhân đã đủ điều kiện đề nghị đặc xá theo Điều 3 Quyết định số 758/QĐ-CTN xong thìchưa được coi là xong việc kiểm sát điều kiện đặc xá, mà Kiểm sát viên phải tiếp tục kiểm tra đối chiếu với những trường hợp không được đề nghị đặc xá quy định tại Điều 4Quyết định số 758/QĐ-CTN. Có nghĩa là phạm nhân phải đủ điều kiện quy định tại Điều 3,Quyết định số 758/QĐ-CTN nhưng không được phạm vào các quy định tại Điều 4Quyết định số 758/QĐ-CTN thì mới đủ điều kiện lập hồ sơ đề nghị đặc xá.
Khi nghiên cứu các bản án để xác định phạm nhân có từng bị kết án phạt tù và đã được xóa án tích hay không đối với một số tội quy định khoản 15 Điều 4Quyết định số 758/QĐ-CTN(một tình tiết không được đề nghị đặc xá) Kiểm sát viên không những phải nghiên cứu lý lịch của bị cáo mà phải nghiên cứu cả nội dung nhận xét, đánh giá của Hội đồng xét xử vì có thể xảy ra trường hợp do nhận thức bị cáo đã được xóa án tích nên có Hội đồng xét xử không nêu trong lý lịch.
Trong quá trình kiểm sát nếu xác định có trường hợp phạm nhân đủ điều kiện nhưng không được lập hồ sơ đề nghị đặc xá hoặc không đủ điều kiện mà lại được lập hồ sơ đề nghị đặc xá, hay có vi phạm khác thì phải báo cáo đề xuất kiến nghị cơ sở giam giữ phạm nhân khắc phục kịp thời.
                                                                            Nguyễn Văn Đoàn - Phòng 8
 